18. dec, 2014

Nieuwsbrief uilenwerkgroep

Nieuwsbrief Uilenwerkgroep Reeuwijk e.o.

Jaargang 2, Editie 2. November 2014

Voor u ligt alweer de tweede nieuwsbrief van de Uilenwerkgroep Reeuwijk en omgeving. Na het verschijnen van de eerste nieuwsbrief eind 2013 ontvingen wij veel enthousiaste reacties. Inmiddels zijn veel nieuwe lezers toegevoegd aan de verzendlijst.

Onze werkgroep is sinds 2008 op vrijwillige basis actief met de bescherming van steenuilen en kerkuilen. In 2008 waren er geen locaties bekend waar zich territoria van uilen bevonden. Inmiddels is dat wel anders.

Om maar meteen met de deur in huis te vallen. Als werkgroep hadden wij een geweldig uilenjaar! De hoogtepunten op een rij:

-      Goede muizenstand zorgt voor een vroege start van het seizoen

-      Veel betrokkenheid bij nestkasteigenaren…..

-      Opnieuw een toename van het aantal broedparen……

-      De vestiging van een tweede kerkuilenpaar….

-      Kerkuilen en steenuilen die vreedzaam naast elkaar wonen….

-      Een paartje kerkuilen dat twee keer in hetzelfde jaar broedt….. 

Oe…hoe…hoehoehoehoehoe………..

Eind februari begon het uilenseizoen met de inventarisatie van steenuilterritoria met geluid. Door het geluid van een roepend mannetje na te bootsen, sporen we mannelijke steenuilen aan om hun aanwezigheid kenbaar te maken door hun territoriumroep ten gehore te brengen. Zodra zij een reactie geven, stoppen wij het en noteren we een bezet territorium. Nooit hoorden we op zo veel plekken roepende mannetjes. Door gebrek aan sneeuwval en de extreem zachte winter was overduidelijk dat veel uilskuikens in staat waren geweest om de wintermaanden door te komen. Dat beloofde veel.

Eind april was het zover. Er waren veel berichten uit het hele land dat de steenuilen extreem vroeg waren gestart met broeden. De aanwezigheid van veel muizen in het vroege voorjaar zorgde ervoor dat de vogels in een goede conditie waren. Gemiddeld werd er twee weken eerder gestart met broeden dan in een normaal jaar. Dit zorgde ervoor dat we dit jaar niet medio mei, maar eind april al enkele van onze kasten op bewoning zijn gaan controleren.

Waar we in 2013 een totaal van 8 steenuilterritoria hadden, troffen dit jaar 14 bezette nestkasten aan. Bijna een verdubbeling. Een enorm succes en het bewijs dat de plaatsing van nestkasten het beoogde resultaat heeft. Immers, in vijf gevallen betrof het locaties waar tot op dat moment geen uilen broedden. Op de stippenkaart hierboven is bovendien duidelijk zichtbaar dat de nieuwe broedgevallen zich vooral vestigen aan de rand van reeds ingenomen gebieden. Een teken dat we met ons nestkastenproject deze soorten voor een steeds grotere regio kunnen behouden.

In twee gevallen stelden we dit jaar zowel een steenuilenbroedsel vast op een plek waar nog geen 50 meter vandaan ook een kerkuil broedt. Twee roofvogelsoorten die vredig naast elkaar leven. Een teken dat de voedselsituatie daar goed is en de uilen een belangrijke rol spelen in de bestrijding van knaagdieren. Een ultieme symbiose van het platteland anno 2015.

Om door een ringetje te halen…

In de maanden mei en juni was het een drukte van belang. Vele middagen en avonden werden besteed aan het bezoeken van alle 16 bezette nestkasten. Omdat wij de bewoners van het erf graag de gelegenheid willen geven om hierbij aanwezig te zijn, moet één en ander zorgvuldig ingepland worden. In vrijwel alle gevallen valt een hartelijk onthaal van de eigenaren van het erf, met koffie, thee of zelfs een koud pilsje, ons ten deel. Dank daarvoor!

 

Ontzettend leuk om op die manier mensen enthousiast te zien worden van de natuur. Er werden de nodige ringen aangebracht Door de vogels te ringen krijgen we inzicht in de omzwervingen van de jongen na het moment van uitvliegen. In het deel van Nederland ten westen van ons werkgebied is de steenuil erg schaars. We hopen dat het succes van de steenuil in ons gebied de komende jaren zal leiden tot een aantal terugmeldingen uit de polders rondom Leiden, de Bollenstreek of zelfs het Westland.

Nu we een aantal jaar actief zijn met ringen, komen we regelmatig uilen tegen die we zelf eerder hebben geringd. Dit jaar op de Middelweg in Reeuwijk-Dorp een terugmelding van een jong dat in 2011 was geringd aan de Hoogendoornlaan in Alphen aan den Rijn. Ze zat te broeden op 4 eieren en bracht dat nest succesvol groot. Met wie ze in de tussenliggende jaren 2012-2013) de lakens deelde, zal altijd wel onduidelijk blijven. 

Ook een terugmelding van een jong dat in 2013 was uitgevlogen in Zwammerdam. Hij zat in mei alleen in een nestkast in de buurt van de Goudse Rijpad in Alphen aan den Rijn. Nog geen kilometer verderop! Er was op de buik van de vogel geen (voor een broedend vrouwtje kenmerkende) broedvlek aanwezig. Dit kon twee dingen betekenen. Of het was een vrijgezelle dame (niet broedend want geen broedvlek) of een mannetje dat niet bij zijn broedende vrouw in de buurt mocht komen. Een nest werd nooit gevonden, maar in september troffen we in dezelfde kast een andere ongeringde steenuil aan. Dit was waarschijnlijk de vrouw deze huizes die zich in mei in één van de vele boomholtes in de boomgaard schuilhield bij het nest. Of het nest succesvol was, zullen we nooit weten.

Familieberichten

Helaas is er ook minder positief nieuws te melden. Na drie jaar succesvol te hebben gebroed in de Tempel polder in Reeuwijk is het vrouwtje daar begin juni dood gevonden door de bewoners. Ze lag in een aangrenzend weiland. De doodsoorzaak is niet bekend. Waarschijnlijk hebben de jongen het moment van uitvliegen wel gered, maar of de weduwnaar in staat is geweest het gezin met drie kinderen alleen op te voeden, blijft onbekend. Zij was dit jaar het vrouwtje dat als allereerste was gaan broeden. Op 12 april legde zij het eerste ei. Alsof ze wist dat de jaren zouden gaan tellen en haast had… Ze werd in 2010 geboren in Streefkerk in de Alblasserwaard. 

We horen steeds vaker geluiden waaruit blijkt dat het gebruik van ratten- en muizengif eerder toeneemt dan afneemt. Het paradoxale hieraan is dat de toename aan de bruine rat te wijten is aan het veelvuldig gebruik van dit soort middelen. De dieren blijken resistent te worden voor middelen met de stoffen flocoumafen (merknaam: Storm) en brodifacoum (merknaam klerat). Helaas zijn de uilen die deze dieren bejagen zeker niet immuun voor dit gif. Wees verstandig. Verspil geen geld aan pesticiden waar ratten alsmaar resistenter voor (door) worden, maar roofvogels, kat en hond wel door sterven. Zo blijft je portemonnee vol en bezorg je de uilen een kostje voor de naderende winter. Als dat betekent dat de voervoorraad wordt opgegeten door ongedierte, is een kat misschien nog wel de beste remedie. Van anderen hoor ik dat ze valletjes plaatsen. 

In Zwammerdam is in 2013 een broedsel mislukt. In juni werd één van de oudervogels dood gevonden. Mogelijk vergiftigd na het eten van een vergiftigde rat. De bewoners hebben daarop actie ondernomen en stopten met het gebruik van het middel. Dit jaar was het broedsel een groot succes. Een nieuw (geringd in 2012) jong vrouwtje vanuit de Meije vestigde zich op het erf en legde vijf eieren. De kleinkinderen van de bewoners moesten er aan te pas komen om het gezin uilskuiken op de foto te zetten. 

De resultaten op een rij…

Onderstaand het verloop van het broedsucces van de afgelopen 7 jaar in ons werkgebied. Alles wijst er op dat zeker de steenuil bezig is met een stevige comeback.

Jaar

 

Aantal nestkasten

Broedpaar steenuil

Uitgevlogen jongen

Broedpaar kerkuil

Uitgevlogen jongen

2008-2010

20-60

0

 

0

0

2011

80

3

13

1

10

2012

100

5

13

0

0

2013

120

8

19

1

6

2014

150

14

37

2

9

2015

159

?

?

?

?

 

Onze werkgroep…

Sinds 2008 zijn Guido van Paassen en Cees van der Starre er maar druk mee. Soms zelfs iets te druk. Sinds de komst van een tweede uilskuiken in het gezin van Guido, staan de doelstellingen van de werkgroep onder druk. Gelukkig hebben wij sinds een aantal maanden een nieuw lid in onze werkgroep.

 Dorus Duits uit Bodegraven is gepensioneerd en al jarenlang actief vogelaar. Hij heeft al ervaring met het plaatsen van nestkasten voor uilen. In het verleden heeft hij vooral bosuilenkasten opgehangen. Met het steeds groter wordende aantal nestkasten zijn diens hulp, ervaring en kennis van de omgeving een fantastische aanvulling. 

Nieuws? Laat het ons weten of stuur de nieuwsbrief door!

Wij ontvangen graag informatie van u en mensen uit uw omgeving (onze ogen en oren in het veld) die de aanwezigheid van uilen op hun erf vermoeden. Niet zelden komt uit dergelijke waarnemingen een succesvol broedpaar voort zodra een nestkast is geplaatst. Stuurt u deze nieuwsbrief ook gerust door aan vrienden, kennissen en andere geïnteresseerden.

 

 

 

Met vriendelijke groet en tot in het nieuwe jaar!

 

Guido van Paassen                                        en          Cees van der Starre                                       en               Dorus Duits

 

guidovanpaassen@hotmail.com               of           cencvanderstarre@kpnplanet.nl                of                 dorusduits@ziggo.nl